Met deze pakkende titel werd namens de Werk- en Steungroep Kleuteronderwijs (WSK) eind juni 2026 het manifest ‘Uit de onderwijscrisis? Begin bij het kleuteronderwijs’ aangeboden aan de vaste Tweede Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
De reden hiervan is de achteruitgang van basisvaardigheden als lezen, schrijven en rekenen in het mbo en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. achteruitgaan.
De Onderwijsinspectie en het kabinet stellen keer op keer vast dat alle door hen genomen maatregelen niet de gewenste effecten hebben gehad.
De WSK werkgroep stelt een aantal belangrijke oorzaken vast in dit manifest:
De afgelopen decennia zijn kleuters steeds vaker aangesproken op vaardigheden waar ze nog niet aan toe zijn: vlot en begrijpend lezen van zinnen, boodschappenlijstjes schrijven, letternamen kennen, al tien letters herkennen vóór groep 1, of oefenen met lettercombinaties als ‘oe’ en ‘ij’.
Dit werd verdedigd met het idee dat kleuters “schoolrijp” gemaakt moeten worden.
Maar kinderen ontwikkelen zich, ze worden niet ontwikkeld. Het gevolg van vaardigheden aanbieden waar kinderen nog niet aan toe zijn: geen leerwinst, wel frustratie en tegenzin. Dit draagt bij aan het afnemende leesplezier.
Wat wél werkt, is ontwikkelingsvolgend onderwijs: gericht onderwijs in de vóórwaarden voor lezen, schrijven en rekenen — tellen en ordenen in plaats van al met getallen werken, klanken en vormen in plaats van al met letters. Als kinderen in hun eigen ontwikkeling gevolgd blijven worden, kunnen de problemen met basisvaardigheden volgens de WSK binnen acht tot tien jaar structureel worden opgelost — niet door van bovenaf steeds meer in jongeren te proppen, maar door onderop kleuters kleuter te laten zijn: Spelen is geen tijdverdrijf is, maar de leerstof zelf!
Dit WSK-manifest sluit aan bij de algemene opvattingen van ontwikkelingspsychologie Niet eerder en harder oefenen op lezen, schrijven en rekenen lost de leercrisis op, maar kleuters de tijd en het spel geven om de voorwaarden daarvoor op te bouwen — met ruimte voor het kind dat toevallig al verder is, zonder daar de maatstaf van te maken…
Willen we dus dat het Middelbaar onderwijs beter gaat worden?
Begin dan bij onze kleuters, niet door ze te drillen maar gewoon met uitdagend spelen dat aansluit bij hun niveau en dat voldoet aan de genoemde voorwaarden. Spelen is leren!
Voorwaarden die m.i. eveneens heel belangrijk zijn om het onderwijs vlot te trekken uit de crisis:
– alleen bevoegde leerkrachten voor de groepen
– vaste contracten aan leerkrachten bieden i.p.v. korte termijn opdrachten
– PABO’s die weer kwaliteit bij studenten prioriteit geven boven kwantiteit
– maximaal 20 – 25 leerlingen in de groep, afhankelijk van de groepsdynamiek, gedrags- en overige problematiek
– leerlingen met structurele gedragsproblematiek horen thuis in het speciale onderwijs (zij moeten sneller kunnen overstappen)
– de Nederlandse taal moeten vlot worden beheerst door alle ouders en kinderen
– niet alle maatschappelijke problemen kunnen door scholen worden opgelost
– politici moeten het onderwijs als een investering voor de toekomst behandelen
– ouders moeten zich goed realiseren dat zij opvoeden, school geen gratis opvang locatie maar een plek om te leren
– de lumpsum regeling, financiering vanuit Den Haag, beter reguleren en evalueren
– de macht van lesmethodes, toetsen en prestatiedruk uitgummen en deleten
Meer over dit onderwerp is te vinden via deze link:
https://wsk-kleuteronderwijs.nl/2026/06/middelbaar-onderwijs-beter-begin-bij-kleuters/
https://wsk-kleuteronderwijs.nl/downloads/
Het KRO – NCRV TV programma ‘De Monitor’ maakte in het verleden een aflevering over de problematische werkdruk, er is veel visie maar weinig kennis volgens een deskundige, in het onderwijs voor zowel leerlingen als leerkrachten.